Το Προφίλ του Έλληνα Εθελοντή το 2025

του ΑΝΔΡΕΑ ΕΥΑΓΓΕΛΑΤΟΥ,
Μέλους του Εργαστηριακού Διδακτικού Προσωπικού της Σχολής Διοίκησης Επιχειρήσεων και στελέχους του Εργαστηρίου Επιχειρησιακής Επικοινωνίας του ΟΠΑ, επιστημονικά υπεύθυνου της έρευνας

Ο εθελοντισμός στην Ελλάδα αποκτά για πρώτη φορά επιστημονική αποτύπωση μέσα από τη μελέτη «Το Προφίλ του Έλληνα Εθελοντή 2025», που υλοποιήθηκε από το Εργαστήριο Επιχειρησιακής Επικοινωνίας του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών σε συνεργασία με τη Humanity Greece και με την υποστήριξη της Motodynamics. Η συγκεκριμένη έρευνα αποτελεί την πρώτη ολοκληρωμένη προσπάθεια χαρτογράφησης του εθελοντισμού στη χώρα μας, συνδυάζοντας ποσοτικά και ποιοτικά δεδομένα, και λαμβάνοντας υπόψη της τη διεθνή μεθοδολογία, προκειμένου να αποτυπωθεί το προφίλ, τα κίνητρα και οι προκλήσεις που ενθαρρύνουν ή αποθαρρύνουν τη συμμετοχή των πολιτών σε εθελοντικές δράσεις.

Η μελέτη ολοκληρώθηκε τον Νοέμβριο του 2025 και βασίστηκε σε αντιπροσωπευτικό δείγμα 2.333 πολιτών από τέσσερις μεγάλες αστικές περιοχές Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και Κρήτη ενώ περιλάμβανε επίσης εις βάθος συνεντεύξεις με 32 στελέχη μεγάλων εθελοντικών οργανισμών. Τα δεδομένα συλλέχθηκαν μέσω αυτοματοποιημένων τηλεφωνικών συνεντεύξεων, ηλεκτρονικών ερωτηματολογίων και προσωπικών τηλεφωνικών συνεντεύξεων, διασφαλίζοντας την αξιοπιστία και τη γεωγραφική αντιπροσωπευτικότητα του δείγματος. Το βασικό θεωρητικό μοντέλο που χρησιμοποιήθηκε στηρίχθηκε στο διεθνώς αναγνωρισμένο θεωρητικό μοντέλο Volunteer Functions Inventory (VFI) επεκτείνοντάς το. Το μοντέλο VFI  επιτρέπει την κατανόηση των ψυχολογικών και κοινωνικών κινήτρων που ενθαρρύνουν τη συμμετοχή στον εθελοντισμό.

Τα ευρήματα της έρευνας αναδεικνύουν ότι ο εθελοντισμός στην Ελλάδα αποτελεί μια υπαρκτή και δυναμική μορφή κοινωνικής συμμετοχής (το 40,5% του δείγματος δηλώνουν εθελοντές), η οποία χαρακτηρίζεται από υψηλό επίπεδο ευαισθητοποίησης και διάθεση για κοινωνική προσφορά. Οι συμμετέχοντες είναι κατά κύριο λόγο πολίτες με ανώτερη ή ανώτατη εκπαίδευση και έντονη κοινωνική συνείδηση.

Πλειοψηφία οι γυναίκες

Οι γυναίκες εκπροσωπούν το 70% του δείγματος, γεγονός που αντικατοπτρίζει τη μεγαλύτερη διάθεσή τους να συμμετέχουν σε δράσεις κοινωνικού χαρακτήρα με παράλληλη ισχυρότερη στάση εθελοντικής ευαισθητοποίησης, ενώ οι άντρες αντιπροσωπεύουν το 30% του δείγματος έχοντας επίσης θετική στάση ως προς τον εθελοντισμό, αλλά με μικρότερη ευαισθητοποίηση έναντι των γυναικών. Η πιο ενεργή ηλικιακή ομάδα είναι εκείνη των 40 έως 59 ετών, ενώ οι ηλικίες 30 έως 39 ετών παρουσιάζουν χαμηλότερη συμμετοχή, πιθανώς λόγω επαγγελματικών και οικογενειακών υποχρεώσεων.

Τα βασικότερα κίνητρα που πρoωθούν τη συμμετοχή των πολιτών σε εθελοντικές δραστηριότητες είναι: πρώτον, οι αξίες του εθελοντισμού (αλληλοβοήθεια, συμπόνοια και προσφορά στον συνάνθρωπο), δεύτερον η ευκαιρία για μάθηση, απόκτηση εμπειρίας και προσωπική εξέλιξη μέσω της συμμετοχής σε εθελοντικές δραστηριότητες, τρίτον το καλό παράδειγμα των άλλων (κοινωνικό πρότυπο), και τέταρτον η ψυχολογική ικανοποίηση μέσω της ενίσχυσης του Εγώ που πηγάζει από τη συνεισφορά στο κοινό καλό.

Στον αντίποδα, οι σημαντικότεροι ανασταλτικοί παράγοντες σχετίζονται με την έλλειψη ελεύθερου χρόνου, την περιορισμένη  οικονομική δυνατότητα σε συνδυασμό με την απουσία ενδιαφέροντος για συγκεκριμένες εθελοντικές δράσεις, την έλλειψη σχετικής ενημέρωσης και εκπαίδευσης και σε αρνητικές εμπειρίες του παρελθόντος από την ανεπαρκή οργάνωση εθελοντικών δράσεων.

Παράλληλα, αναδεικνύεται η ανάγκη για καλύτερη επικοινωνία και πληροφόρηση σχετικά με τις διαθέσιμες εθελοντικές ευκαιρίες. Η ενημέρωση των εθελοντών από τα μέσα (media) γίνεται κυρίως μέσω κοινωνικών δικτύων και του προσωπικού δικτύου επαφών, γεγονός που υπογραμμίζει τη σημασία των νέων τεχνολογιών και των άτυπων δικτύων που έχουν διαμορφωθεί στην προώθηση της εθελοντικής συμμετοχής.
 

Οι τομείς δράσης

Η έρευνα καταγράφει ότι οι εθελοντικές δράσεις επικεντρώνονται σε τομείς όπως η κοινωνική αλληλεγγύη, η προστασία του περιβάλλοντος και των ζώων, η υγεία, η εκπαίδευση και ο πολιτισμός. Οι τομείς αυτοί συγκεντρώνουν τη μεγαλύτερη κινητοποίηση πολιτών, αποτελώντας πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ενεργού συμμετοχής στην κοινωνία των πολιτών.

Η παρούσα μελέτη διαμορφώνει ένα σημείο αναφοράς για τον εθελοντισμό στη χώρα μας. Για πρώτη φορά διαθέτουμε ποσοτικά και ποιοτικά δεδομένα που αποτυπώνουν όχι μόνο ποιοι είναι οι εθελοντές, αλλά και ποιοι παράγοντες και με τι βαρύτητα επηρεάζουν τη στάση τους απέναντι στην εθελοντική δραστηριοποίηση. Η συνεργασία του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών με τη Humanity Greece και η υποστήριξη της Motodynamics δείχνουν στην πράξη πώς η ακαδημαϊκή γνώση, η κοινωνική δράση και η επιχειρηματική υπευθυνότητα μπορούν να συνενωθούν προς όφελος της κοινωνίας».

Η μελέτη «Το Προφίλ του Έλληνα Εθελοντή 2025» καλύπτει ένα σημαντικό κενό στην ερευνητική καταγραφή του εθελοντισμού στην Ελλάδα. Τα ευρήματά της Πανελλήνιας Έρευνας αποτελούν πολύτιμο εργαλείο για τον σχεδιασμό πολιτικών ενεργοποίησης εθελοντών, την ενίσχυση των εθελοντικών οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και τη χάραξη στρατηγικών για τη διεύρυνση της συμμετοχής των πολιτών σε δράσεις κοινωνικού οφέλους.

Η πλήρης έκθεση της έρευνας και τα αναλυτικά αποτελέσματα είναι διαθέσιμα μέσω του Τμήματος Επικοινωνίας του ΟΠΑ και της Humanity Greece.